Белем алу кызыклы
Get Adobe Flash player
Баш бит | Блоглар | Ильфар's blog

    19 май пионер оешмасының туган көне. Ул СССРда 1922 нче елда оеша. Пионерлар хәрәкәте ил тарихында зур бер чорны биләп тора. Ләкин безнең илдә хәзер пионер оешмасы юк инде, ә күптән түгел генә ул бик популяр иде. Олылардан пионер оешмасы турында сорасаң, аларның йөзләре яктырып китә, күзләре нурлана. Алар үзләренең пионер бала чагы турында озак һәм бик күп сөйләргә әзер: пионер җырлары, үзләренең вожатыйлары һ.б. турында. Бу тема әле хәзер дә күпләрне кызыксындыра,чөнки сәясәтләндерелгән булса да, пионер оешмасы берничә буын үз иленең лаеклы гражданнарын тәрбияләде... Чынлыкта бу нәрсә булган? Ничек булган?..

    Пионер - беренче дигән сүз. Яңа җирләргә беренче булып аяк баскан, шунда төпләнеп калган кешеләрне пионер дип атаганнар. Пионерлар - билгесезлеккә юл салучылар, курку белми, алдан баручылар. 1922 елның февраль-апрель айларында Мәскәү шәһәре урамнарында тигез сафларга тезелеп үткән кызыл галстуклы балалар күренә башлый. Болар беренче пионер отрядлары була. В.Ленинның тормыш иптәше Н.Крупская балалар оешмасын төзүгә үзенең бөтен көчен бирә. 1922 елның 19 маенда комсомолның II Бөтенроссия съезды пионер оешмалары төзү турында карар кабул итә. Әлеге карар нигезендә барлык шәһәрләрдә, авылларда пионер оешмалары төзелә башлый. "Мин Владимир  Ильич Ленин исемендәге Бөтенсоюз пионер оешмасы сафларына басканда, иптәшләрем алдында тантаналы вәгъдә бирәм: Ватанымны чын күңелдән яратырмын, бөек Ленин васыять иткәнчә, Коммунистлар партиясе өйрәткәнчә яшәрмен, укырмын һәм көрәшермен. Советлар Союзы пионерларының законнарын һәрвакыт үтәрмен”. Пионер сафларына кергәндә иптәшләре алдында тантаналы төстә әйтелә торган әлеге  вәгъдә сүзләрен ХХ гасыр балалары яхшы хәтерлиләрдер.

    Пионер булу зур дәрәҗә саналган. Кызыл галстук – Кызыл байракның аерылмас бер өлеше. Ул пионер оешмасында булуны аңлата. Галстукның өч очы өч буынның: коммунистларның, комсомолларның һәм пионерларның какшамас бердәмлеген чагылдыра. Кызыл галстукны өйдә онытып калдыру бернинди кагыйдәләргә дә сыймый, хәтерләре начар булган укучыларны өйләренә дә еш йөгертәләр ул елларда...

    Пионер оешмасының истәлекле даталары:

    -1922 елның 19 маенда РКСМның 2 нче Бөтенсоюз конференциясендә балаларның коммунистик группаларын оештыру буенча Мәскәү тәҗрибәсен җәелдерү турында карар кабул ителә.

    -1923 ел. Мәскәүнең Хамовник районында илебездә иң беренче тапкыр пионерлар йорты ачыла.

    -1923 ел. Пионер отрядлары каршында октябрят группалары оеша.

    -1923 ел. Март. Беренче пионер журналы «Барабан» чыга башлый.

    -1924 ел. Январь. Бөтенсоюз пионер оешмасына В.И. Ленин исеме бирелә.

    -1924 Апрель «Пионер» журналының беренче номеры чыга.

    -1924 ел 23 май. Мәскәүнең Кызыл мәйданында пионер оешмасына В.И. Ленин исеме бирелүгә багышланган беренче пионер парады була.

    - 1925 ел. 6 март «Пионерская правда »газетасының беренче саны чыга.

    - 1925 ел. 16 июнь Бөтенсоюз пионер лагере «Артек» оеша.

    -1927 ел Кызыл Пресняда балалар өчен беренче тапкыр хәрби спорт пионер уены оештырыла.

    - 1929 ел 18-25 август пионерларның 1 нче Бөтенсоюз слеты уза.

    -1932 ел завод- фабрикаларның комсомол ячейкаларыннан пионер отрядлары hәм дружиналары мәктәпләргә күчә.

    -1935 ел. ВЛКСМ ның ҮК бюросы карары белән мәктәпләрдә өлкән пионер вожатый вазифасы кертелә.    

    -1940 ел Тимурчылык хәрәкәте башлануга этәргеч булып, А. Гайдарның «Тимур hәм аның командасы» дигән китабы дөнья күрә.

    -1945 ел Бөртенсоюз пионер оешмасының мактау китабы ачыла.

    -1959-1960 еллар «Ленинча яшәргә, эшләргә өйрән!» дигән девиз астында пионер дружиналарының Бөтенсоюз смотры уза.

    -1956-1957 еллар. Пионер экспедициясе уза.

    -1956-1957 еллар Ленинград пионерлары инициативасы белән Кызыл эзтабарлар отряды оеша.

    -1960 ел июнь Бөтенроссия пионерлагере «Орленок» ачыла.

    -1960 ел 20 октябрь пионер икееллыгына старт бирелә.

    -1962 ел 18 май Бөтенсоюз пионер оешмасы Ленин ордены белән бүләкләнә.

    -1962 ел Август. «Артекта» пионерларның 2 нче Бөтенсоюз слеты уза.

    -1967 ел. Севастопальдә пионерларның Бөтенсоюз хәрби- спорт уены «Аҗаган» ( Зарницага ) старт бирелә.

    -1964-1967 еллар «Ленин йолдызлары, балкыгыз!» дигән девиз астында пионер дружиналарының Бөтенсоюз смотры үткәрелә.

    -1967 елның июль- август айларында 3 нче Бөтенсоюз слетына нәтиҗә ясала.

    -1967-1970 еллар В.И. Ленинның 100 еллыгына багышлап, «Ленин васыятьләренә тугры без!» дигән Бөтенсоюз экскурсиясе уза.

    -1970 ел 29 июнь-3 июль Ленинград пионерларың 4 Бөтенсоюз слеты үтә.

    -1972 ел 17 май Бөтенсоюз пионер оешмасы икенче Ленин ордены белән бүләкләнә.

    -1972 ел 29 май – 4 август. «Артекта» пионерларның Бөтенсоюз слеты уза.

    -1972 ел «hәрвакыт әзер!» Бөтенсоюз маршына старт бирелә.

    -1976 ел 1- 4 август. Пионерларның VI Бөтенсоюз слеты була.

    -1976 ел 17 май. Пионер вожатыйларның бөтенсоюз слеты.

    -1976 ел 11- 14 август. Пионерларның VII Бөтенсоюз слеты була.

    -1979 ел . «Илебез пионерлары Ленин эшенә тугры» дигән Бөтенсоюз пионер маршына старт бирелә.

    -1981 ел 18-21 май Мәскәү пионерларының 8 нче Бөтенсоюз слеты ачыла. «Пионер даны» операциясе башлана.

    -1982-1986 еллар яшьленинчыларның Бөтенсоюз маршы үтә.

    -1989 еллар - Пионерларның 9 нчы Бөтенсоюз пионер слеты булып уза.

    -1990 елның 15 сентябрендә Артекта булып узган 10 Бөтенсоюз слетында Бөтенсоюз пионер оешмасы бетерелү hәм балалар оешмалары федерациясе төзелү турында карар кабул ителә...

        19 may pioner oyışmasınıñ tuğan köne. Ul SSSRda 1922 nçe yılda oyışa. Pionerlar xäräkäte il tarixında zur ber çornı biläp tora. Läkin bezneñ ildä xäzer pioner oyışması yuq inde, ä küptän tügel genä ul bik populyar ide. Olılardan pioner oyışması turında sorasañ, alarnıñ yözläre yaqtırıp kitä, küzläre nurlana. Alar üzläreneñ pioner bala çağı turında ozaq häm bik küp söylärgä äzer: pioner cırları, üzläreneñ vojatıyları h.b. turında. Bu tema äle xäzer dä küplärne qızıqsındıra,çönki säyäsätländerelgän bulsa da, pioner oyışması berniçä buın üz ileneñ layıqlı grajdannarın tärbiäläde. Çınlıqta bu närsä bulğan? Niçek bulğan?..
    Pioner - berençe digän süz. Yaña cirlärgä berençe bulıp ayaq basqan, şunda töplänep qalğan keşelärne pioner dip atağannar. Pionerlar - bilgesezlekkä yul saluçılar, qurqu belmi, aldan baruçılar. 1922 yılnıñ fevral’-aprel aylarında Mäskäw şähäre uramnarında tigez saflarğa tezelep ütkän qızıl ğalstuqlı balalar kürenä başlıy. Bolar berençe pioner otryadları bula. W.Leninnıñ tormış iptäşe N.Krupskaya balalar oyışmasın tözügä üzeneñ böten köçen birä. 1922 yılnıñ 19 mayında komsomolnıñ II Bötenrossiä syızdı pioner oyışmaları tözü turında qarar qabul itä. Älege qarar nigezendä barlıq şähärlärdä, awıllarda pioner oyışmaları tözelä başlıy. "Min Vladimir  İl’iç Lenin isemendäge Bötensoyüz pioner oyışması saflarına basqanda, iptäşlärem aldında tantanalı wäğdä biräm: Watanımnı çın küñeldän yaratırmın, böyek Lenin wasıyät itkänçä, Qommunistlar partiäse öyrätkänçä yäşärmen, uqırmın häm köräşermen. Sowetlar Soyuzı pionerlarınıñ zakonnarın härwaqet ütärmen”. Pioner saflarına kergändä iptäşläre aldında tantanalı töstä äytelä torğan älege  wäğdä süzlären XX ğasır balaları yaxşı xäterlilärder.
    Pioner bulu zur däräcä sanalğan. Qızıl ğalstuq – Qızıl bayraqnıñ ayırılmas ber öleşe. Ul pioner oyışmasında bulunı añlata. Ğalstuqnıñ öç oçı öç buınnıñ: qommunistlarnıñ, komsomollarnıñ häm pionerlarnıñ qaqşamas berdämlegen çağıldıra. Qızıl ğalstuqnı öydä onıtıp qaldıru bernindi qağıydälärgä dä sıymıy, xäterläre naçar bulğan uquçılarnı öylärenä dä yış yögertälär ul yıllarda...
    Pioner oyışmasınıñ istälekle dataları:
    -1922 yılnıñ 19 mayında RKSMnıñ 2 nçe Bötensoyüz konferensiäsendä balalarnıñ qömmunistik gruppaların oyıştıru buyınça Mäskäw täcribäsen cäyelderü turında qarar qabul itelä.
    -1923 yıl. Mäskäwneñ Xamovnik rayonında ilebezdä iñ berençe tapqır pionerlar yortı açıla.
    -1923 yıl. Pioner otryadları qarşında oqtyabryat gruppaları oyışa.
    -1923 yıl. Mart. Berençe pioner jurnalı «Baraban» çığa başlıy.
    -1924 yıl. Yänwar’. Bötensoyüz pioner oyışmasına W.İ. Lenin iseme birelä.
    -1924 Aprel «Pioner» jurnalınıñ berençe nomerı çığa.
    -1924 yıl 23 may. Mäskäwneñ Qızıl mäydanında pioner oyışmasına W.İ. Lenin iseme birelügä bağışlanğan berençe pioner paradı bula.
    - 1925 yıl. 6 mart «Pionerskaya pravda »ğäzetasınıñ berençe sanı çığa.
    - 1925 yıl. 16 iün Bötensoyüz pioner lağere «Artek» oyışa.
    -1927 yıl Qızıl Presnyäda balalar öçen berençe tapqır xärbi sport pioner uyını oyıştırıla.
    - 1929 yıl 18-25 avgust pionerlarnıñ 1 nçe Bötensoyüz sletı uza.
    -1932 yıl zavod- fabrikalarnıñ komsomol yäçeyqalarınnan pioner otryadları häm drujinaları mäktäplärgä küçä.
    -1935 yıl. VLKSM nıñ ÜK byurosı qararı belän mäktäplärdä ölkän pioner vojatıy wazifası kertelä.   
    -1940 yıl Timurçılıq xäräkäte başlanuğa etärgeç bulıp, A. Ğaydarnıñ «Timur häm anıñ qomandası» digän kitabı dönyä kürä.
    -1945 yıl Börtensoyüz pioner oyışmasınıñ maqtaw kitabı açıla.
    -1959-1960 yıllar «Leninça yaşärgä, eşlärgä öyrän!» digän dewiz astında pioner drujinalarınıñ Bötensoyüz smotrı uza.
    -1956-1957 yıllar. Pioner ekspeditsiäse uza.
    -1956-1957 yıllar Leningrad pionerları initsiativası belän Qızıl eztabarlar otryadı oyışa.
    -1960 yıl iün Bötenrossiä pionerlagere «Orlenok» açıla.
    -1960 yıl 20 oqtyäbr pioner ikeellığına start birelä.
    -1962 yıl 18 may Bötensoyüz pioner oyışması Lenin ordenı belän büläklänä.
    -1962 yıl Avgust. «Artekta» pionerlarnıñ 2 nçe Bötensoyüz sletı uza.
    -1967 yıl. Sevastopal’dä pionerlarnıñ Bötensoyüz xärbi- sport uyını «Acağan» ( Zarnitsağa ) start birelä.
    -1964-1967 yıllar «Lenin yoldızları, balqığız!» digän dewiz astında pioner drujinalarınıñ Bötensoyüz smotrı ütkärelä.
    -1967 yılnıñ iül- avgust aylarında 3 nçe Bötensoyüz sletına näticä yasala.
    -1967-1970 yıllar W.İ. Leninnıñ 100 yıllığına bağışlap, «Lenin wasıyätlärenä tuğrı bez!» digän Bötensoyüz eksqürsiäse uza.
    -1970 yıl 29 iün-3 iül Leningrad pionerlarıñ 4 Bötensoyüz sletı ütä.
    -1972 yıl 17 may Bötensoyüz pioner oyışması ikençe Lenin ordenı belän büläklänä.
    -1972 yıl 29 may – 4 avgust. «Artekta» pionerlarnıñ Bötensoyüz sletı uza.
    -1972 yıl «härwaqet äzer!» Bötensoyüz marşına start birelä.
    -1976 yıl 1- 4 avgust. Pionerlarnıñ VI Bötensoyüz sletı bula.
    -1976 yıl 17 may. Pioner vojatıylarnıñ bötensoyüz sletı.
    -1976 yıl 11- 14 avgust. Pionerlarnıñ VII Bötensoyüz sletı bula.
    -1979 yıl . «İlebez pionerları Lenin eşenä tuğrı» digän Bötensoyüz pioner marşına start birelä.
    -1981 yıl 18-21 may Mäskäw pionerlarınıñ 8 nçe Bötensoyüz sletı açıla. «Pioner danı» operatsiäse başlana.
    -1982-1986 yıllar yaş’leninçılarnıñ Bötensoyüz marşı ütä.
    -1989 yıllar - Pionerlarnıñ 9 nçı Bötensoyüz pioner sletı bulıp uza.
    -1990 yılnıñ 15 sentyäbrendä Artekta bulıp uzğan 10 Bötensoyüz sletında Bötensoyüz pioner oyışması beterelü häm balalar oyışmaları federatsiäse tözelü turında qarar qabul itelä.

Әлеге язма белән бүлешү:

Cайт географиясе

 

Соңгы фикерләр

Сайтка керү

Арчада